บทความทนายชวนคิด ตอนที่ 17 : การขอกันส่วน

          ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 322

                   หลักทั่วไป

การขอกันส่วนหรือเรื่องร้องขอกันส่วน ในมาตรานี้ คือบุคคลเดียวกับบุคคลตามมาตรา 324 ที่มีสิทธิขอรับชำระหนี้จำนองหรือหนี้บุริมสิทธิจำนองหรือหนี้บุริมสิทธิก่อนเจ้าหนี้รายอื่น แต่ไม่ได้ใช้สิทธิตามเวลาอันสมควรในระยะเวลาที่กำหนดไว้ตาม มาตรา 324 กฎหมายจึงได้บัญญัติให้รองรับสิทธิของบุคคลเหล่านั้นไว้ให้มีสิทธิมาร้องขอกันส่วนเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดตามมาตรานี้ได้อีกชั้นหนึ่ง เช่น ผู้รับจำนองที่ไม่ได้ยื่นคำร้องขอรับชำระหนี้จำนองตามมาตรา 324 ก็ยังคงมีสิทธิขอให้กันเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดไว้ให้แก่ตนก่อนเจ้าหนี้อื่นตามมาตรานี้

แต่ในส่วนของผู้รับจำนองที่หนี้นั้นยังไม่ถึงกำหนดชำระจะไม่สามารถมาขอรับชำระหนี้จำนองตามมาตรา 324 แต่ก็ยังคงมีสิทธิให้กันเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดไว้ให้แก่ตนเองได้ตามมาตรานี้ หรือในกรณีที่ผู้รับจำนองนั้นเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาในคดีอื่น แม้ไม่ได้ใช้สิทธิบังคับคดีภายในกำหนด 10 ปี ก็ยังคงมีสิทธิที่จะยื่นคำร้องขอรับจำนองก่อนเจ้าหนี้รายอื่นได้ตามมาตรา 324 หรือยื่นขอรับชำระหนี้จำนองไม่ทันกำหนดระยะเวลาตามมาตรา 324 เนื่องจากเจ้าพนักงานบังคับคดีได้ดำเนินการขายทอดตลาดทรัพย์จำนองไปแล้ว การบังคับคดีก็ไม่ได้กระทบกระทั่งถึงบุริมสิทธิของผู้รับจำนองที่มีติดอยู่เหนือทรัพย์จำนองนั้นแต่อย่างใดตามมาตรา 322 ดังนั้นผู้รับจำนองก็ยังคงมีสิทธิยื่นคำร้องขอให้กันส่วนเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดทรัพย์จำนองไว้ให้แก่ตนตามมาตรานี้ได้อีก แม้เจ้าพนักงานบังคับคดีจะได้ขายทอดตลาดทรัพย์จำนองนั้นไปแล้ว    ฎ.7397/2561

          แต่หากผู้รับจำนองที่ไม่ได้ยื่นคำร้องขอรับชำระหนี้บุริมสิทธิจำนองภายในระยะเวลาที่กำหนดไว้ตามมาตรา 324 (4) ก็ยังคงมีสิทธิมาร้องขอกันส่วนเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดตามมาตรานี้ได้ ฎ.1914/2526 แต่กลับกันหากผู้รับจำนำยอมให้ทรัพย์สินจำนำกลับคืนสู่การครอบครองของผู้รับจำนำดังนี้ สิทธิจำนำย่อมสิ้นไป ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 769 (2) ผู้ร้องจึงไม่ใช่เจ้าหนี้ผู้รับจำนำที่จะร้องขอกันส่วนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 322 ฎ.2517/2534

          หากกรณีเจ้าของรวมในอสังหาริมทรัพย์ที่ยังไม่ได้แบ่งแยกการครอบครองเป็นสัดส่วน ซึ่งไม่มีสิทธิเรียกร้องขัดทรัพย์ ตามมาตรา 323 ก็ยังคงมีสิทธิขอให้กันส่วนเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดให้แก่ตนตามมาตรานี้ ฎ.3832/2530

          ในคำว่าสิทธิอื่น ที่จะได้การรับรองตามมาตรา 322 นี้จะต้องเป็นสิทธิที่เทียบได้กับบุริมสิทธิด้วย เช่นสิทธิในประมวลรัษฎากร หรือสิทธิในประมวลกฎหมายยาเสพติด

          การร้องขอกันส่วนนั้นจะกระทำได้เฉพาะการบังคับคดีที่เป็นกรณีในหนี้เงินเท่านั้น จะมาร้องขอกันส่วนในกรณีที่คดีนั้นศาลได้มีคำพิพากษาให้ขับไล่รื้อถอนไม่ได้ ฎ.4832/2536

          เรื่องของกำหนดเวลาในการยื่นคำร้องตามมาตรา 322

          กฎหมายไม่ได้กำหนดระยะเวลาไว้จึงสามารถร้องขอกันส่วนภายหลังจากการขายทอดตลาดได้ แต่จะต้องดำเนินการร้องขอก่อนการบังคับคดีนั้นสิ้นสุดลง

นายพีรกร สุขสุเมฆ

ผู้เขียน

ทนายความ