บทความทนายชวนคิด ตอนที่ 16 : การขอรับชำระหนี้จำนองหรือหนี้บุริมสิทธิ     

          ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 324

                   หลักทั่วไป

                    เป็นเรื่องการขอรับชำระหนี้จำนองหรือหนี้บุริมสิทธิ หรือขอรับส่วนแบ่งจากเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดก่อนเจ้าหนี้รายอื่น โดยอาศัยอำนาจแห่งสิทธิอันได้แก่  ทรัพย์สิทธิ เช่น เจ้าของกรรมสิทธิ์รวม หรือบุริมสิทธิ เช่น จำนอง จำนำ บุริมสิทธิในมูลค่าภาษีอากร หรือสิทธิยึดหน่วง เช่น ผู้ขนส่งที่ยังไม่ได้รับค่าระวางพาหนะในการขนส่ง ฎ.7125/2547 หรือสิทธิอื่นๆ เช่น ทรัพย์สินระหว่างสามีภรรยา หรือสิทธิของบุคคลตามกฎหมายพิเศษ เช่น ตามประมวลรัษฎากร หรือตามประมวลกฎหมายยาเสพติด

                   ในกรณีที่ผู้รับจำนองจะขอรับชำระหนี้จำนองตามมาตราดังกล่าวข้างต้นได้นั้น หนี้จำนองนั้นจะต้องเป็นหนี้ที่ถึงกำหนดชำระแล้ว หากหนี้ยังไม่ถึงกำหนดชำระ จะไม่สามารถขอรับชำระหนี้จำนองก่อนเจ้าหนี้อื่นได้ ฎ.1759/2530 ซึ่งผู้รับจำนองที่หนี้ยังไม่ถึงกำหนดชำระหนี้นั้น แม้จะขอรับชำระหนี้จำนองก่อนเจ้าหนี้อื่นตามมาตราดังกล่าวนี้ไม่ได้ แต่ก็มีสิทธิร้องขอกันส่วนเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดตามมาตรา 322 ได้

                   และผู้รับจำนองหรือผู้ทรงสิทธิที่จะยื่นคำขอตามมาตรานี้ไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา และในกรณีของผู้รับจำนองไม่จำต้องบอกกล่าวบังคับจำนองก่อน ฎ.1975/2551

                 และผู้รับจำนองที่เป็นเจ้าหนี้ตามคำพิพากษาในคดีอื่น แม้ไม่ได้ใช้สิทธิบังคับคดีภายในกำหนด 10 ปีก็สามารถมีสิทธิที่จะยื่นคำร้องขอรับชำระหนี้จำนองก่อนเจ้าหนี้รายอื่นได้ แต่ก็จะบังคับเอาดอกเบี้ยเกินกว่า 5 ปี ไม่ได้ ฎ.401/2564

                   โดยผู้รับจำนองนั้นมีสิทธิยื่นคำร้องขอรับชำระหนี้จำนองได้เต็มจำนวน แม้ผู้จำนองบางคนจะไม่ได้ถูกฟ้องเป็นจำเลย ฎ.5753/2537

                   ในส่วนของผู้รับจำนำนั้นมีสิทธิได้รับชำระหนี้จากเงินที่ได้จากการขายทอดตลาดทรัพย์สินซึ่งจำนำก่อนเจ้าหนี้สามัญ ฎ.1914/2526 กรณีของสลากออมสินเป็นสิทธิซึ่งมีตราสารที่สามารถจำนำเป็นประกันหนี้ได้ ผู้รับจำนำจึงมีสิทธิยื่นคำร้องขอรับเงินที่เจ้าพนักงานบังคับคดีได้รับจากการอายัดสลากออมสินในฐานะเจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำก่อนเจ้าหนี้รายอื่น ฎ.1470/2564 แต่สมุดบัญชีเงินฝากเป็นเพียงหลักฐานการรับฝากเงิน ไม่ใช่สิทธิซึ่งมีตราสาร การที่จำเลยฝากเงินไว้กับธนาคาร เงินฝากจึงตกเป็นกรรมสิทธิ์ของธนาคาร แม้จำเลยจะได้ทำสัญญาจำนำและมอบสมุดบัญชีเงินฝากไว้แก่ธนาคาร ก็ไม่ถือว่าเป็นการจำนำสิทธิซึ่งมีตราสาร ธนาคารจึงไม่ใช่เจ้าหนี้บุริมสิทธิจำนำไม่มีสิทธิขอรับชำระหนี้ก่อนเจ้าหนี้อื่น ฎ.4102/2539

          กรณีบุริมสิทธิในมูลซื้อขายสังหาริมทรัพย์ ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 259 (5) หากปรากฎว่าจำเลยซื้อไม้แปรรูปอันเป็นสังหาริมทรัพย์มาจากผู้ขายแล้วนำมาสร้างบ้านเป็นโรงเรือนจนกลายสภาพเป็นอสังหาริมทรัพย์ไปเสียแล้ว ดังนี้ผู้ขายก็ไม่อาจอ้างบุริมสิทธิเหนือโรงเรือนนั้นได้อีกต่อไป ฎ.757/2505

                 เรื่องของกำหนดเวลาในการยื่นคำร้องตามมาตรา 324 นั้นแบ่งออกเป็น 3 กรณีดังต่อไปนี้

                   1. ในกรณีที่เป็นผู้รับจำนองหรือผู้ทรงบุริมสิทธิเหนืออสังหาริมทรัพย์อันได้จดทะเบียนไว้ ต้องยื่นคำร้องขอต่อศาลก่อนเอาทรัพย์สินนั้นออกขายหรือจำหน่าย ตามมาตรา 324 (1) หมายถึงการขายทอดตลาดบริบูรณ์ ฎ.7569/2549

                   2. ในกรณีที่เป็นผู้ทรงสิทธิยึดหน่วง จะต้องยื่นคำร้องต่อศาลภายใน 15 วัน นับแต่วันขายหรือจำหน่ายทรัพย์นั้นตามมาตรา 324 (3)

                   3. ในกรณีอื่นจะต้องยื่นคำร้องภายใน 15 วัน นับแต่วันขายหรือจำหน่ายทรัพย์สินนั้นตามมาตรา 324 (4)

นายพีรกร สุขสุเมฆ

ผู้เขียน

ทนายความ