ลูกค้าผิดสัญญาซื้อขายสินค้า มูลคดีเกิดขึ้นที่ใด

การนำเสนอคำฟ้องต่อศาลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา ๔ (๑) กำหนดไว้ว่า คำฟ้องให้เสนอต่อศาลที่จำเลยมีภูมิลำเนาอยู่ในเขตศาล หรือต่อศาลที่มูลคดีเกิดในเขตศาลไม่ว่าจำเลยจะมีภูมิลำเนาอยู่ในราชอาณาจักรหรือไม่ เมื่อพิจารณาจากตัวบทดังกล่าวจะเห็นได้ว่า สามารถฟ้องคดีได้สองแห่ง ได้แก่ สถานที่ที่เป็นภูมิลำเนาของจำเลย และสถานที่ที่มูลคดีเกิด ในบทความนี้เราจะพูดถึงเรื่อง “มูลคดีเกิด”

          คำว่ามูลคดีเกิด หมายถึง “ต้นเหตุอันเป็นที่มาแห่งการโต้แย้งสิทธิอันจะทำให้โจทก์เกิดอำนาจฟ้อง” โดยหลัก เมื่อพิพาทเกี่ยวกับสัญญานั้น ไม่ว่าจะเป็นสัญญาที่ทำกันระหว่างบุคคลซึ่งอยู่ต่อหน้า หรือสัญญาที่ทำกันระหว่างบุคคลที่อยู่ห่างกันโดยระยะทางก็ตาม คือสถานที่ที่เกิดสัญญา อันได้แก่สถานที่ที่คำสนองไปถึงผู้ทำคำเสนอ หรือสถานที่ที่ “หนี้” เกิดขึ้น ซึ่งการจะฟ้องคดีให้ลูกหนี้ชำระหนี้ตามสัญญานั้นเจ้าหนี้จะต้องดูว่าสัญญานั้นเกิดที่ไหน เมื่อสัญญาเกิดที่ไหนหนี้ก็เกิดที่นั้น

          สัญญาซื้อขายสังหาริมทรัพย์นั้นจะเกิดขึ้นเมื่อคำเสนอและคำสนองถูกต้องตรงกัน เช่น ผู้ซื้อตกลงซื้อแหวนเพชร(คำเสนอ) ผู้ขายตกลงขายแหวนเพชร(คำสนอง) ดังนั้นเมื่อเสนอไปแล้วสนองกลับสัญญาเกิดขึ้นทันที เมื่อสัญญาเกิดขึ้นทั้งสองฝ่ายจะมีหนี้เกิดขึ้นต่อกัน คือ ผู้เสนอขายแหวนเพชรมีหน้าที่ส่งมอบแหวนเพชร ส่วนผู้สนองมีหน้าที่ชำระราคาค่าแหวนเพชร “มูลคดี” จึงเกิดขึ้น เมื่อมีการผิดสัญญาต่อกันจึงสามารถฟ้องคดีต่อศาลนั้นได้

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๕๔๘๓/๒๕๔๐

จำเลยตกลงซื้อปลาจากแพปลาของโจทก์ในจังหวัดสงขลา เพื่อให้ส่งปลาไปให้จำเลยที่จังหวัดภูเก็ต สัญญาซื้อขายเกิดขึ้นที่จังหวัดสงขลา ส่วนจังหวัดภูเก็ตเป็นสถานที่ส่งและรับมอบสินค้า เมื่อจำเลยผิดสัญญา มูลความแห่งคดีจึงเกิดขึ้นเนื่องจากสัญญาซื้อขายดังกล่าว ศาลจังหวัดสงขลาจึงเป็นศาลที่มูลคดีเกิดขึ้นในเขตศาลย่อมมีอำนาจรับฟ้องคดีนี้ไว้พิจารณาพิพากษาได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 4(1)

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๕๒๙๘/๒๕๕๑ คำว่า มูลคดีเกิดขึ้น หมายถึง เหตุอันเป็นที่มาแห่งการโต้แย้งสิทธิอันจะทำให้โจทก์มีอำนาจฟ้อง เมื่อโจทก์อนุมัติวงเงินสินเชื่อบุคคลให้แก่จำเลย ณ ที่ทำการของโจทก์ ซึ่งอยู่ในเขตอำนาจของศาลแขวงปทุมวัน ต่อมาจำเลยผิดสัญญาไม่ชำระหนี้ให้แก่โจทก์ ทำให้โจทก์ได้รับความเสียหาย จึงเห็นได้ว่าเหตุอันเป็นที่มาแห่งการโต้แย้งสิทธิที่ทำให้โจทก์มีอำนาจฟ้องจำเลยเกิดขึ้น ณ ที่ทำการของโจทก์ซึ่งเป็นสถานที่อนุมัติสินเชื่อ (สถานที่ทำสัญญากู้ยืมเงิน) ให้แก่จำเลย ดังนั้น โจทก์จึงมีอำนาจเสนอคำฟ้องคดีนี้ต่อศาลแขวงปทุมวันได้ ตามมาตรา 4 (1) การที่โจทก์ใช้โทรศัพท์แจ้งเรื่องการอนุมัติสินเชื่อบุคคลให้แก่จำเลย เป็นเพียงการอำนวยความสะดวกให้แก่จำเลยซึ่งเป็นลูกค้าเท่านั้น หาทำให้มูลคดีที่เกิดขึ้น ณ ที่ทำการของโจทก์เปลี่ยนแปลงไปไม่

สรุป สถานที่ ๆ มูลคดีเกิด คือ สถานที่ ๆ คำเสนอและคำสนองถูกต้องตรงกัน หรือสถานที่ ๆ สัญญานั้นเกิดขึ้น

โดย นายสุกฤษฎิ์  เจริญสมบัติ (ทนายก้อง)